Nguồn dự trữ dầu thế giới suy giảm mạnh trước căng thẳng địa chính trị

Theo ước tính của S&P Global Energy, bộ phận dữ liệu và nghiên cứu năng lượng thuộc S&P Global, tồn kho dầu thô toàn cầu giảm gần 200 triệu thùng trong tháng trước, tương đương 6,6 triệu thùng/ngày. Điều này diễn ra dù giá dầu tăng đã kéo nhu cầu đi xuống khoảng 5 triệu thùng/ngày – mức giảm mạnh nhất ngoài giai đoạn đại dịch Covid-19.

“Đây là mức giảm rất lớn, vượt xa biên độ thông thường”, ông Jim Burkhard, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu dầu thô tại S&P, nhận định.

Theo ông Burkhard, trong điều kiện bình thường, tồn kho dầu toàn cầu mỗi tháng chỉ biến động trong khoảng vài trăm nghìn đến 1 triệu thùng. Vì vậy, mức sụt giảm hiện nay là bất thường và có thể buộc thị trường phải sớm điều chỉnh lại mặt bằng giá.

“Kể từ khi chiến sự Iran nổ ra, thị trường dầu mỏ đã mất tổng cộng khoảng 1 tỷ thùng dầu thô. Dù nhu cầu đang giảm nhanh do giá dầu tăng, mức giảm này vẫn chưa đủ bù đắp phần nguồn cung bị mất. Do đó, giá dầu thô vẫn còn dư địa tăng thêm”, ông Burkhard nhận định với tờ báo Financial Times.

Giá dầu đã tăng mạnh từ cuối tháng 2, thời điểm chiến sự bắt đầu. Nguyên nhân chính là cả Iran và Mỹ đều phong tỏa hoạt động đi lại qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trọng yếu đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Bên cạnh đó, các cuộc tấn công vào các quốc gia trong khu vực cũng gây hư hại nhiều hạ tầng năng lượng.

Giới giao dịch cảnh báo giá dầu có thể tăng mạnh hơn nhiều nếu dự trữ toàn cầu rơi xuống dưới các ngưỡng then chốt. Một số dự báo cho rằng thị trường có thể chỉ còn vài tuần trước khi chạm “điểm tới hạn”.

Vào thứ Ba (5/5), giá dầu Brent giảm 4%, xuống dưới 110 USD/thùng, khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tiếp tục giữ duy trì bất chấp một loạt vụ tấn công trong ngày trước đó.

Dữ liệu trên của S&P bao gồm cả lượng dầu do chính phủ và doanh nghiệp nắm giữ, cũng như lượng dầu đang được vận chuyển trên các tàu chở dầu ngoài khơi. Mức sụt giảm tồn kho dầu trong tháng 4 bao gồm cả lượng dầu Mỹ rút từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) nhằm ứng phó với khủng hoảng năng lượng do chiến sự Iran gây ra.

Theo ông Burkhard, tổng dự trữ dầu toàn cầu hiện vào khoảng 4 tỷ thùng. Tuy nhiên, không phải toàn bộ số dầu này đều có thể nhanh chóng đưa ra thị trường. Một phần lớn được dùng để duy trì hoạt động hàng ngày của hệ thống năng lượng, như bảo đảm các nhà máy lọc dầu vận hành ổn định và duy trì áp suất cho hệ thống đường ống.

Vì vậy, lượng dầu thực sự có thể rút ra để bù đắp thiếu hụt nguồn cung thấp hơn nhiều so với con số dự trữ tổng thể.

Theo ngân hàng Goldman Sachs, tồn kho dầu toàn cầu đang tiến gần mức thấp nhất trong 8 năm. Ngân hàng này cho biết nguồn cung các sản phẩm tinh chế như xăng, diesel và nhiên liệu hàng không trên toàn cầu hiện chỉ còn đủ dùng khoảng 45 ngày, trong đó châu Á và châu Phi ghi nhận mức giảm mạnh nhất.

“Tốc độ suy giảm dự trữ và thiếu hụt nguồn cung tại một số khu vực cũng như một số nhóm sản phẩm đang rất đáng lo ngại”, các nhà phân tích của Goldman Sachs nhận định.

Tại Bắc Âu, theo hãng định giá năng lượng Argus, tồn kho nhiên liệu hàng không trong tháng 4 giảm xuống mức thấp nhất trong 6 năm. Tại Mỹ, tồn kho xăng cũng đang trên đà rơi xuống mức thấp nhất từng ghi nhận vào mùa hè – giai đoạn nhu cầu đi lại bằng ô tô thường tăng mạnh.

Theo ngân hàng Morgan Stanley, dù giá xăng bình quân tại các trạm xăng ở Mỹ đã tiến gần 4,5 USD/gallon, người lái xe tại nước này vẫn chưa cắt giảm đáng kể mức tiêu thụ. Một gallon tương đương khoảng 3,78 lít. Ngân hàng này ước tính cứ 11 thùng dầu được tiêu thụ trên thế giới thì có 1 thùng phục vụ nhu cầu đi lại bằng ô tô tại Mỹ.

Morgan Stanley dự báo đến cuối tháng 8, tồn kho dầu của Mỹ có thể giảm xuống dưới 200 triệu thùng – mức chỉ đủ đáp ứng khoảng một tuần nhu cầu tiêu thụ.

Tuy vậy, ông Burkhard cho rằng Mỹ vẫn chưa cảm nhận đầy đủ tác động của cuộc khủng hoảng, bởi tồn kho dầu thô của nước này hiện vẫn cao hơn cùng thời điểm năm ngoái. Phần lớn mức giảm tồn kho toàn cầu đến từ châu Á.

“Nếu tồn kho dầu của Mỹ giảm mạnh, diễn biến này có thể kích hoạt tâm lý lo ngại lan rộng trên thị trường. Giai đoạn nghiêm trọng nhất của cuộc khủng hoảng vẫn còn ở phía trước”, ông Burkhard nhận xét.